Wat valt er onder benadeling van een klokkenluider?

Benadeling is een brede, open lijst van nadelige maatregelen

Benadeling is elke vorm van nadelige behandeling die een melder ondervindt omdat hij een melding heeft gedaan, en dat is een veel ruimer begrip dan alleen ontslag. Artikel 19 van richtlijn (EU) 2019/1937 noemt een reeks voorbeelden, en die lijst is niet uitputtend bedoeld: schorsing, degradatie, het onthouden van promotie, een negatieve beoordeling, een disciplinaire maatregel, intimidatie, uitsluiting door collega's, discriminatie, het niet verlengen van een tijdelijk contract, een wijziging van standplaats of werktijden tegen de wil van de melder in, financiële schade en reputatieschade vallen er allemaal onder. Ook iets subtielers dan een formele maatregel telt mee: structureel worden gepasseerd voor opdrachten, ineens strenger worden beoordeeld dan voorheen, of het gevoel krijgen dat een team niet meer met je wil samenwerken.

De richtlijn kijkt daarbij verder dan alleen de melder zelf. Ook iemand die een melder helpt, een collega die als getuige wordt gezien, of een organisatie waarmee de melder verbonden is — zoals een eigen bedrijf waarvan een opdracht ineens wordt beëindigd — kan onder de bescherming tegen represailles vallen. Waar het steeds om gaat is het verband tussen de melding en het nadeel: is de negatieve beoordeling er gekomen ómdat er gemeld is, of stond die los daarvan? Die vraag beoordeelt het Huis voor Klokkenluiders niet voor een individuele melder als scheidsrechter; wie te maken krijgt met mogelijke benadeling kan zich daar wel melden voor advies over de te volgen weg.

Artikel 19 van de richtlijn noemt de vormen, artikel 21 de bescherming

De basis voor deze brede uitleg ligt in richtlijn (EU) 2019/1937: artikel 19 somt de vormen van represailles op waartegen bescherming geldt, en artikel 21 regelt de maatregelen die een melder tegen die represailles beschermen, waaronder de mogelijkheid om zich tot een instantie te wenden. De Wet bescherming klokkenluiders neemt deze bescherming over in de Nederlandse regelgeving; voor vragen over een concrete situatie is het Huis voor Klokkenluiders het aangewezen aanspreekpunt.