Wie mag weten wie er gemeld heeft?

Identiteit blijft binnen een kleine kring van behandelaars

De identiteit van een melder is in beginsel alleen bekend bij degene die de melding ontvangt en behandelt: een aangewezen functionaris of een klein team binnen de organisatie. Buiten die kring wordt de identiteit niet gedeeld — niet met een leidinggevende, niet met collega's, niet met degene over wie de melding gaat — tenzij de melder daar zelf uitdrukkelijk mee instemt of er een wettelijke verplichting bestaat om de informatie te delen, bijvoorbeeld bij een strafrechtelijk onderzoek. Deze geheimhoudingsplicht geldt voor iedereen die bij de behandeling betrokken is, ook als die persoon niet de eindverantwoordelijke is.

Dit uitgangspunt geldt zowel in Nederland als in Duitsland, omdat beide landen de Europese klokkenluidersrichtlijn hebben omgezet in nationale wetgeving. Het gewicht dat aan deze bescherming wordt gegeven, verschilt wel in de praktijk: in Duitsland staat op het schenden van de vertrouwelijkheid van de identiteit een boete tot een bedrag genoemd in de wet zelf, als een van de zwaardere overtredingen naast represailles en het belemmeren van een melding. In Nederland heeft het Huis voor Klokkenluiders op dit moment geen bevoegdheid om hierop te beboeten, maar het niet beschermen van de identiteit van een melder is een van de drie gronden waarop een toekomstige sanctiebevoegdheid is voorzien.

Artikel 16 van de richtlijn verplicht tot geheimhouding

De geheimhoudingsplicht rond de identiteit van de melder volgt uit artikel 16 van richtlijn (EU) 2019/1937, die in Nederland is verwerkt in de Wet bescherming klokkenluiders en in Duitsland in het Hinweisgeberschutzgesetz. Beide wetten volgen daarmee dezelfde Europese basis, met een eigen invulling van het toezicht: in Nederland ligt de sanctiebevoegdheid nog in wetsvoorbereiding, in Duitsland is de boete voor schending van de vertrouwelijkheid al opgenomen in § 40 HinSchG.