Wetsvoorstel vertrouwenspersoon: wat verandert er dit jaar?
Er ligt in Nederland een wetsvoorstel dat werkgevers verplicht om een vertrouwenspersoon aan te stellen voor medewerkers die te maken krijgen met ongewenst gedrag, zoals pesten, discriminatie of seksuele intimidatie. Op dit moment is dit voorstel nog niet definitief wet geworden. De behandeling in de Tweede en Eerste Kamer kost tijd, en de exacte datum waarop een eventuele verplichting ingaat, staat nog niet vast.
Voor u als werkgever betekent dit vooral dat u de ontwikkeling in de gaten houdt, zonder dat er al een concrete actie nodig is die u vandaag moet afronden. Wel is het verstandig om nu al te weten hoe een vertrouwenspersoon zich verhoudt tot de meldregeling die u mogelijk al heeft voor misstanden, zodat u niet voor verrassingen komt te staan als het voorstel wet wordt.
Wat houdt het voorstel in
Het wetsvoorstel richt zich op ongewenst gedrag op de werkvloer: gedrag tussen collega's dat de werksfeer en veiligheid aantast. Een vertrouwenspersoon is dan het eerste aanspreekpunt voor een medewerker die hiermee te maken krijgt. Deze persoon luistert, denkt mee over mogelijke vervolgstappen en kan doorverwijzen, maar behandelt zelf geen formele klacht en doet geen onderzoek. Dat ligt nadrukkelijk anders dan bij het meldkanaal voor misstanden, waar een behandelaar de melding wél feitelijk onderzoekt en binnen een vaste termijn moet reageren.
Het verschil met uw meldkanaal voor klokkenluiders
Bedrijven vanaf vijftig werknemers hebben al een wettelijke plicht tot een intern meldkanaal voor misstanden, met een schriftelijke of mondelinge ingang, de mogelijkheid tot anoniem melden en vaste termijnen voor terugkoppeling. Dat kanaal gaat over misstanden zoals fraude, onveilige werkomstandigheden of overtredingen van regels. Een vertrouwenspersoon gaat over iets anders: het persoonlijke, vaak emotioneel beladen terrein van ongewenst gedrag tussen mensen.
Deze twee routes kunnen naast elkaar bestaan zonder elkaar te vervangen. Een melding over ongewenst gedrag kan, afhankelijk van de aard en ernst, ook via het meldkanaal binnenkomen. In dat geval blijft de bestaande procedure gelden: de behandelaar bevestigt de ontvangst en informeert de melder binnen de bekende termijnen over de vervolgstappen. Wie nog moet uitzoeken of de meldplicht voor misstanden op de eigen organisatie van toepassing is, vindt daarover een duidelijk overzicht in de korte check of de meldplicht voor u geldt.
Voor wie dit nu al relevant is
Organisaties die al langer te maken hebben met signalen over ongewenst gedrag, zoals bedrijven met veel operationeel personeel of platte teams zonder aparte HR-afdeling, doen er goed aan om nu al na te denken over de rol van een vertrouwenspersoon, ook zonder wettelijke verplichting. Veel werkgevers kiezen er vrijwillig voor om die functie al in te vullen, juist omdat het bijdraagt aan een veilige werksfeer en omdat het aansluit bij de bredere aanpak van integriteit binnen de organisatie.
Belangrijk is wel dat een vertrouwenspersoon geen vervanging is van een formeel meldkanaal en dat de twee elkaar niet overlappen in taak of bevoegdheid. Wie beide wil combineren, doet er verstandig aan om vooraf helder vast te leggen wie welke rol vervult en hoe een medewerker de juiste ingang vindt. Meer achtergrond over hoe een meldprocedure in elkaar zit en waar de scheidslijnen liggen, staat in de kennisbank met uitleg per onderwerp.
Wat nog niet vaststaat
Omdat het wetsvoorstel nog in behandeling is, is niet te voorspellen of, wanneer en in welke precieze vorm de verplichting wordt ingevoerd. Wijzigingen tijdens de parlementaire behandeling zijn altijd mogelijk, bijvoorbeeld in de drempelwaarde voor het aantal werknemers of in de eisen aan de vertrouwenspersoon zelf. Voor een actuele en volledige duiding van de wettekst en de status van het voorstel is de officiële bron leidend; signalo.eu volgt de ontwikkeling, maar geeft geen juridisch advies over de gevolgen voor uw specifieke organisatie. Raadpleeg bij twijfel een jurist of de bevoegde instantie.
Daarnaast blijft de bestaande meldplicht voor misstanden ongewijzigd van kracht, met de eigen termijnen en verantwoordelijkheden voor de behandelaar. Hoe die twee sporen, het bestaande meldkanaal en een toekomstige vertrouwenspersoon, praktisch samenkomen, hangt af van de precieze uitwerking van het wetsvoorstel. Op onze pagina met veelgestelde vragen houden we bij welke vragen hierover het vaakst terugkomen.
Nu al starten met een meldkanaal
Als uw organisatie nog geen intern meldkanaal heeft terwijl de meldplicht wel geldt, hoeft u niet te wachten op de uitkomst van het vertrouwenspersoon-wetsvoorstel. Beide trajecten staan los van elkaar. Bekijk in een paar minuten hoe zo'n meldkanaal is opgebouwd en waar de informatie vandaan komt via de uitleg over hoe het platform werkt.
Benieuwd of de meldplicht voor uw organisatie geldt en wat er dan al moet liggen? Doe de gratis check of blader door de kennisbank; beide zijn zonder account toegankelijk en geven direct een concreet antwoord.