moet ik naar de vertrouwenspersoon of naar het meldkanaal met mijn klacht

Vertrouwenspersoon voor gedrag, meldkanaal voor misstanden

De vertrouwenspersoon is er in de meeste gevallen de eerst aangewezen plek voor persoonlijke kwesties: pesten, intimidatie, discriminatie of ander ongewenst gedrag dat een medewerker zelf raakt. Het meldkanaal is er juist voor meldingen over misstanden binnen de organisatie — zaken die een breder belang raken, zoals fraude, gevaar voor de gezondheid, of het overtreden van wet- en regelgeving. Een klacht over een pestende leidinggevende ligt daarom eerder bij de vertrouwenspersoon, terwijl een vermoeden van bijvoorbeeld financiële fraude eerder bij het meldkanaal thuishoort. In de praktijk lopen die twee soms in elkaar over: ongewenst gedrag kan, als het structureel is en het beleid van de organisatie raakt, ook als misstand worden gezien. Wie twijfelt, kan bij beide terecht — de vertrouwenspersoon en het meldkanaal wijzen typisch door als de kwestie beter bij de ander past.

Voor een medewerker die zich afvraagt waar hij moet zijn, is het onderscheid vooral praktisch: gaat het om hoe iemand zich behandeld voelt, of om iets dat de organisatie als geheel aangaat. Waar kan een medewerker ongewenst gedrag melden? gaat dieper in op die eerste route, en wie specifiek met pesten of intimidatie te maken heeft vindt aanvullende informatie via een collega wordt gepest of geïntimideerd, waar kan hij dat melden. Beide kanalen kunnen naast elkaar bestaan binnen één organisatie, met elk hun eigen procedure en achtergrond.

Twee aparte wettelijke sporen

Dit onderscheid volgt uit twee verschillende regelingen die los van elkaar staan. Artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers tot beleid tegen psychosociale arbeidsbelasting, waaronder ongewenst gedrag — de vertrouwenspersoon is daarbij een veelgebruikt instrument, en het wetsvoorstel 35592 bij de Eerste Kamer gaat over het wettelijk verplichten van die functie. Meer over de status daarvan staat in Is een vertrouwenspersoon verplicht?. Het meldkanaal voor misstanden volgt juist uit de Wet bescherming klokkenluiders, die eigen regels stelt aan de procedure, de termijnen en de bescherming van de melder. Dat zijn dus twee gescheiden wettelijke sporen, met een eigen doel en een eigen kader.