Is een vertrouwenspersoon verplicht?

Een vertrouwenspersoon is nu nog niet wettelijk verplicht

Voor de meeste werkgevers is een vertrouwenspersoon op dit moment niet wettelijk verplicht. De Arbeidsomstandighedenwet schrijft voor dat een werkgever beleid voert tegen psychosociale arbeidsbelasting — pesten, seksuele intimidatie, agressie, discriminatie en werkdruk (artikel 3 Arbeidsomstandighedenwet) — maar die bepaling noemt geen vertrouwenspersoon als verplicht onderdeel van dat beleid. Een werkgever moet dus iets doen tegen deze vormen van belasting, maar de wet schrijft niet voor welk instrument daarvoor wordt ingezet. In de praktijk kiezen veel organisaties toch voor een vertrouwenspersoon, omdat het een herkenbare en werkbare manier is om aan die zorgplicht invulling te geven, en omdat medewerkers er vaak naar vragen.

Dat kan veranderen. Bij de Eerste Kamer ligt een initiatiefwetsvoorstel (35592) dat een vertrouwenspersoon voor ongewenst gedrag op de werkvloer wél verplicht wil stellen. Zolang dit voorstel niet is aangenomen en in werking getreden, geldt de huidige situatie: geen expliciete wettelijke plicht, wel een zorgplicht die in de praktijk vaak tot hetzelfde leidt. Belangrijk is ook het onderscheid met het interne meldkanaal voor misstanden onder de Wet bescherming klokkenluiders: dat is een ander traject, met een eigen verplichting vanaf vijftig werknemers, los van de vraag of er een vertrouwenspersoon is aangesteld. Een meldkanaal voor integriteitskwesties vervangt geen vertrouwenspersoon voor ongewenst gedrag, en andersom.

Waar dit uit volgt: artikel 3 Arbowet en wetsvoorstel 35592

Dat er nu geen algemene wettelijke plicht bestaat, volgt uit de tekst van artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet zelf: die verplicht tot beleid, niet tot een specifieke functionaris. Dat er beweging in zit, blijkt uit het initiatiefwetsvoorstel 35592 dat bij de Eerste Kamer in behandeling is en dat de verplichtstelling van de vertrouwenspersoon beoogt. Zolang dat traject niet is afgerond, is de status van een wettelijke verplichting nog niet vastgesteld.